آمد بوى كه همهء مردمان را به زيارت خانه آواز ده ابراهيم ( ع ) فرمود كه آواز من بكجا رسد خطاب رسيد كه عليك الاذان و علينا البلاغ از تو ندا كردن و از من رسانيدن پس خليل بفرمان ملك جليل در مقام و اشهر آنست كه بر كوه ابو قبيس رفت و هر دو انگشت بر گوش نهاد و بآواز بلند ندا كرد كه يا ايها الناس حجوا بيت ربكم اى مردمان حقتعالى حج خانهء خود را بر شما نوشته و شما را بدان ميخواند اجابت كنيد حق سبحانه آواز او را بجميع مردمان اهل عالم و بهر كه در اصلاب ابا و ارحام امهات بودند از مشرق تا مغرب رسانيد و صداى دعوت او را بهمهء ذرات آدم شنوانيد و هر كس كه در علم اللَّه بود كه حج گذارد بجواب لبيك اللهم لبيك مبادرت نمود و حق سبحانه قصهء تاذين خليل به اين وجه بحبيب خود اخبار ميفرمايد كه * ( وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ ) * و ندا ده اى ابراهيم در ميان مردمان * ( بِالْحَجِّ ) * بدعوة حج و امر به آن يعنى بخوان ايشان را بطواف و امر نما ايشان را بادا كردن ساير مناسك آن * ( يَأْتُوكَ ) * بيايند بسوى تو * ( رِجالًا ) * در حالتى كه پيادگان باشند اين جمع راجل است چون قايم و قيام * ( وَعَلى كُلِّ ضامِرٍ ) * و در حالتى كه سواران باشند بر هر شترى لاغر شده و نزار گشته به جهت بعد سفر كه بجد تمام * ( يَأْتِينَ ) * آيند آن شتران * ( مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ ) * از هر راه فراخ كه دور باشد مراد آنست كه مردمان را بر وجوب حج دعوت كن كه سواره و پياده خواهند آمد بدانكه ياتين صفت ضامر است و ايراد آن به صورت جمع با توحيد ضامر كه موصوفست محمولست بر معنى ضامر از ابن عباس مروى است كه يريد بالضامر الإبل و لا بد و لا يدخل به غير و لا غيره من الحيوانات الحرم الا و قد هزل مراد بضامر ابليست كه جنس شتر است و هيچ شترى و غير آن از حيوانات بحرم در نيايند مگر لاغر شده باشند به جهت كثرت مسافت و قلة آب و علف و تقديم رجالا به جهت افضليت ما شيئى است بر راكب و تصريح باسم رجال دون ركبان و اكتفاء بمتعلق آن نيز به جهت اشعار است بر افضليت رجال و حديث افضل الاعمال احمزها اى اشقها نيز مصداق مزيت فضل رجال است و در مزيت ثواب مشاة بر ركبان احاديث بسيار واقع شده از آن جمله مرويست از سعيد بن جبير كه ابن عباس مر پسران خود را گفت كه يا بنى حجوا من مكه مشاة حتى ترجعوا اليها مشاة اى پسران من حج كنيد پياده در حالت آمدن و بازگشتن كه من از رسول خدا ( ص ) شنيدم كه فرمود للحاج الراكب بكل خطوة يخطوها راحلته سبعون حسنه و للحاج الماشى بكل خطوة يخطوها سبعمائة حسنة من حسنات الحرم قيل و ما حسنات الحرم قال الحسنة بمائة الف مر كسى را كه سواره به حج آيد بهر گامى كه راحلهء او بردارد هفتاد حسنه است و مر شخصى را كه پياده آمده باشد و حج گذارده